Na górskim drogowskazie widzisz informację: „szczyt – 3 godz.”. Czy oznacza to, że dokładnie za trzy godziny będziesz na miejscu? Niekoniecznie. Podawany na szlakach czas przejścia jest wartością orientacyjną i nie uwzględnia wielu czynników, które mogą znacząco wydłużyć wycieczkę. Kondycja, przewyższenie, pogoda, trudność terenu, postoje, ciężki plecak, a nawet tłok na popularnym szlaku sprawiają, że dwie osoby mogą pokonać tę samą trasę w zupełnie innym czasie. Jak więc prawidłowo czytać czas przejścia szlaku i zaplanować wycieczkę tak, aby nie zaskoczył nas zmrok?
Co oznacza czas podany na drogowskazie?
Czasy umieszczane na drogowskazach turystycznych należy traktować przede wszystkim jako pomoc w planowaniu wędrówki, a nie gwarancję dotarcia do celu o określonej godzinie.
Jeżeli na znaku znajduje się informacja, że do danego miejsca pozostały 3 godziny, nie oznacza to automatycznie trzech godzin całej wycieczki. To orientacyjny czas potrzebny na przejście konkretnego odcinka.
Trzeba do niego doliczyć między innymi odpoczynek, jedzenie, robienie zdjęć czy dłuższy postój w schronisku.
Dlaczego jedna osoba przejdzie szlak w 2 godziny, a inna w 4?
Tempo marszu jest bardzo indywidualne. Dobrze przygotowany turysta regularnie chodzący po górach może dotrzeć do celu znacznie szybciej niż osoba wybierająca się na górski szlak kilka razy w roku.
Na rzeczywisty czas przejścia wpływają między innymi:
- kondycja,
- wiek i doświadczenie,
- ciężar plecaka,
- liczba oraz długość postojów,
- rodzaj nawierzchni,
- suma podejść i zejść,
- aktualne warunki na szlaku.
Dlatego czasu widocznego na znaku nie należy traktować jak odliczania zegara.
10 kilometrów w górach może oznaczać zupełnie różne wycieczki
Sama długość trasy mówi bardzo niewiele o czasie potrzebnym na jej pokonanie.
Wyobraźmy sobie dwie trasy liczące po 10 kilometrów. Pierwsza prowadzi szeroką leśną drogą z niewielkim przewyższeniem. Druga pokonuje 900 metrów wysokości, prowadząc po kamieniach i stromych podejściach.
Mimo identycznego dystansu czas potrzebny na przejście może różnić się o kilka godzin.
Dlatego podczas planowania wycieczki warto analizować jednocześnie dystans, przewyższenie oraz charakter terenu.
Przewyższenie ma ogromne znaczenie
To jeden z parametrów często niedocenianych przez początkujących turystów.
Trasa mająca 12 kilometrów i 200 metrów podejścia będzie zazwyczaj znacznie łatwiejsza niż 12 kilometrów z ponad 1000 metrów przewyższenia.
Każde długie podejście:
- zmniejsza tempo marszu,
- zwiększa zużycie energii,
- wymaga częstszych odpoczynków.
Dlatego patrzenie wyłącznie na liczbę kilometrów może prowadzić do poważnego niedoszacowania trudności wycieczki.
Pogoda potrafi całkowicie zmienić czas przejścia
Ta sama trasa latem przy suchej nawierzchni i jesienią podczas intensywnego deszczu może wymagać zupełnie innego tempa.
Marsz spowalniają szczególnie:
- błoto,
- mokre kamienie,
- śnieg,
- oblodzenie,
- silny wiatr,
- mgła i ograniczona widoczność.
Zimą różnice mogą być jeszcze większe. Szlak pokonywany latem w trzy godziny przy głębokim śniegu może wymagać znacznie więcej czasu.
Zejście nie zawsze jest szybsze od podejścia
Może się wydawać, że skoro droga prowadzi w dół, powrót będzie znacznie szybszy. Nie zawsze tak jest.
Na stromych i kamienistych odcinkach trzeba ostrożnie wybierać miejsca, w których stawiamy stopy. Dochodzi również zmęczenie zgromadzone podczas wcześniejszego podejścia.
Mokre skały, luźne kamienie lub oblodzenie mogą dodatkowo wymusić bardzo wolne tempo.
Dlatego podczas planowania powrotu nie warto automatycznie zakładać, że zejście zajmie połowę czasu wejścia.
Postoje też są częścią wycieczki
Jeżeli mapa pokazuje sześć godzin marszu, cała wycieczka prawdopodobnie potrwa dłużej.
W ciągu dnia zatrzymujemy się przecież na:
- jedzenie,
- picie,
- zdjęcia,
- zmianę ubrania,
- odpoczynek,
- podziwianie widoków.
Kilka pozornie krótkich postojów może w ciągu całej wycieczki dodać godzinę lub więcej.
Właśnie dlatego planując godzinę powrotu, warto zostawić sobie odpowiedni zapas.
Tłok na szlaku również może Cię spowolnić
Problem jest szczególnie widoczny na popularnych trasach w sezonie.
Na wąskich fragmentach, przy łańcuchach czy innych technicznych miejscach mogą tworzyć się kolejki. W skrajnych przypadkach przejście krótkiego odcinka zajmuje znacznie więcej czasu, niż wynikałoby to z mapy.
Jeżeli wybierasz się na bardzo popularną trasę podczas wakacyjnego weekendu, warto uwzględnić to już podczas planowania wycieczki.
Jak obliczyć rzeczywisty czas górskiej wycieczki?
Najbezpieczniej potraktować czas podany na mapie lub drogowskazach jako punkt wyjścia.
Następnie trzeba uwzględnić:
- czas samego marszu,
- planowane postoje,
- własną kondycję,
- trudność terenu,
- przewyższenie,
- aktualną pogodę,
- możliwe utrudnienia na trasie.
Jeżeli dopiero zaczynasz chodzić po górach, lepiej zaplanować większy zapas czasu niż próbować dopasować swoje tempo do wartości podanych na mapie.
Ustal godzinę, o której musisz zawrócić
To jedna z najlepszych metod planowania dłuższych wycieczek.
Jeszcze przed wyjściem określ godzinę, po której rezygnujesz z dalszego marszu w kierunku celu i rozpoczynasz powrót.
Przykładowo: jeżeli wiesz, że zejście zajmie około trzech godzin, nie czekaj z rozpoczęciem powrotu do momentu, gdy do zachodu słońca pozostaną dokładnie trzy godziny.
Potrzebny jest dodatkowy margines na nieprzewidziane sytuacje.
Sprawdź czas przejścia jeszcze przed wyjściem
Nie warto czekać z analizowaniem trasy do momentu pojawienia się pierwszego drogowskazu.
Przed wycieczką sprawdź:
- całkowity dystans,
- sumę podejść,
- szacowany czas przejścia,
- trudniejsze fragmenty,
- możliwości skrócenia trasy,
- godzinę zachodu słońca.
Dobrze jest również wiedzieć, gdzie znajdują się schroniska, parkingi i alternatywne drogi zejścia.
Nie próbuj za wszelką cenę „pokonać czasu z mapy”
Informacja o czasie przejścia nie jest wynikiem do pobicia.
Jeżeli mapa pokazuje trzy godziny, a Tobie przejście zajęło cztery, nie oznacza to, że zrobiłeś coś źle. Tempo powinno być dostosowane przede wszystkim do kondycji, warunków oraz trudności terenu.
Próba przyspieszania tylko po to, aby zmieścić się w orientacyjnym czasie, może prowadzić do szybszego zmęczenia i błędów, szczególnie podczas zejścia.
Jak czytać czas przejścia szlaku? Podsumowanie
Czas podany na górskim drogowskazie lub mapie jest wskazówką, która pomaga zaplanować wycieczkę, ale nie gwarantuje dotarcia do celu dokładnie o wskazanej porze. Na rzeczywisty czas wędrówki wpływają kondycja, przewyższenie, nawierzchnia, pogoda, postoje oraz wiele innych czynników.
Dlatego 3 godziny na drogowskazie nie zawsze oznaczają 3 godziny rzeczywistej wycieczki. Planując trasę, warto zostawić zapas czasu i pamiętać, że najważniejszym celem nie jest osiągnięcie konkretnego wyniku, lecz bezpieczny powrót ze szlaku.